سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش؛ راهنمای مدیران و معلمان

سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش چارچوب تصمیم‌گیری برای ادارهٔ مدارس و برنامه‌های آموزشی کشور را مشخص می‌کند. این سند در اجرای بند یک اصل ۱۱۰ قانون اساسی پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شد. مدیران و معاونان مدارس معمولاً هنگام نوشتن برنامهٔ سالانه و تنظیم صورت‌جلسه‌های شورای مدرسه، باید بندهای همین متن را ملاک قرار دهند.

در عمل، اول مهر که مدیر پشت میز می‌نشیند تا تقویم اجرایی را بنویسد، بندهای این اسناد کلی به نظر می‌رسند و سخت به برنامهٔ هفتگی مدرسه وصل می‌شوند. مدرسه‌ای در اجرای این متن موفق‌تر است که اهداف کلی را خرد کند؛ مثلاً به‌جای شعار رشد همه‌جانبه، تکلیف آزمون‌های هفتگی، شیوهٔ ارزیابی کارگروهی و نحوهٔ ارتباط با اولیا را مشخص کند.

چرایی ابلاغ سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش

تمرکز طولانی بر کتاب‌های حافظه‌محور و سنجش فقط با نمرهٔ کتبی، دانش‌آموز را برای کارهای عملی و مهارت‌های روزمره آماده نمی‌کرد. این سیاست‌ها ابلاغ شد تا محتوای کتاب‌ها، شیوهٔ تدریس و حتی ادارهٔ پیش‌دبستانی‌ها تا مقطع متوسطه هماهنگ شود. متن کامل این ابلاغیه در سایت رسمی رهبر معظم انقلاب و پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت آموزش و پرورش در دسترس است.

تغییر زمانی در مدرسه دیده می‌شود که مدیران مدرسه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش را ورق بزنند و چند بند مشخص آن را در تقویم اجرایی همان سال پیاده کنند. اگر این کار انجام نشود، این اسناد در حد پوشهٔ بایگانی در دفتر معاونت می‌مانند.

تصویر بالا بخش‌های اصلی این ابلاغیه را خلاصه نشان می‌دهد تا پیش از شروع جلسات شورا بتوانید موضوعات محوری را مرور کنید.

مبانی و جهت‌گیری‌های بنیادی تعلیم و تربیت

بند نخست سند بر پرورش تفکر، اخلاق و قانون‌گرایی در دانش‌آموزان دست می‌گذارد. هدف این است که آموزش فقط به نمره ختم نشود. در مدارس ابتدایی، اجرای برنامه‌هایی مثل طرح کرامت اگر درست پیش برود، دقیقاً پاسخ به همین بند است؛ چون مهارت‌های ارتباطی و مسئولیت‌پذیری را در کارهای کلاسی تمرین می‌دهد، نه در امتحان کتبی.

بند دوم، آموزش و پرورش را مهم‌ترین نهاد تولید سرمایهٔ اجتماعی و یک وظیفهٔ حاکمیتی می‌داند. این یعنی دستگاه‌های اداری دیگر هم باید در تأمین امکانات در کنار مدرسه باشند و کار تربیت کودک از دورهٔ پیش‌دبستانی با برنامه‌ای مشخص و پیوسته مدیریت شود.

بهسازی نیروی انسانی و منزلت معلمان در سند تحول

اصل کار هر مدرسه به آموزگار و دبیر وابسته است. بند سوم بر به‌روزرسانی آموزش معلمان، روش‌های تازه در پذیرش دانشگاه فرهنگیان و ارتقای مهارت‌های شغلی تأکید دارد. معلم اگر در دوره‌های کاربردی شرکت نکند، در کلاس درس هم ناچار می‌شود به روش‌های قدیمی روخوانی و پرسش مستقیم برگردد.

معیشت و شأن اجتماعی معلمان هم صراحتاً در این بند آمده است. اجرای قانون رتبه‌بندی معلمان کوششی در همین مسیر بود تا ارتقای شغلی با کیفیت تدریس در کلاس ارتباط پیدا کند. مدیران مدارس در ابتدای سال و هنگام سخنرانی مدیر در اولین جلسه شورای معلمان بهتر است نظر کادر آموزشی را در تقسیم ساعات هفتگی و شیوه‌های سنجش کلاسی مستقیماً دخالت دهند.

تحول در برنامه‌ریزی آموزشی و رویکردهای پرورشی

بندهای چهارم و پنجم ابلاغیه به تغییر روش تدریس و اولویت‌های پرورشی اختصاص دارد. بر اساس این سیاست‌ها، برنامهٔ درسی باید به دانش‌آموز مهارت حل مسئله، کار گروهی و پژوهش یاد بدهد. مثلاً در دورهٔ ابتدایی، فعالیت‌هایی مانند راهنمای طرح جابر حیان به بچه‌ها فرصت می‌دهد خودشان آزمایش کنند و داده‌ها را ثبت نمایند.

در بخش پرورشی هم سلامت روان، ورزش مداوم و تربیت دینی اولویت دارند. وقتی مربی ورزش برنامه سالانه مربی تربیت بدنی را بر پایهٔ تمرین‌های حرکتی و مسابقات درون‌مدرسه‌ای بنویسد، حیاط مدرسه در زنگ‌های ورزش از بازی بدون هدف فاصله می‌گیرد. همچنین جلسات مشاوره با اولیا و پیگیری هفتگی برنامهٔ پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی مانع از افت تحصیلی و رفتارهای پرخطر می‌شود.

ساختار اداری، فضا و ارتقای نقش مدرسه در جامعه

بندهای ششم و هفتم بر ساده‌کردن مکاتبات اداری، استفادهٔ درست از بودجهٔ سرانه و ساخت مدارس ایمن تأکید دارند. طبق این بندها، سازندگان مجتمع‌های بزرگ مسکونی باید فضای آموزشی لازم را تأمین کنند. در داخل مدرسه نیز مدیریت موفق بدون مشارکت اولیا شدنی نیست؛ موضوعی که باید از طریق پیگیری واقعی وظایف و نقش انجمن اولیا و مربیان اجرا شود تا حضور والدین به کمک‌های مالی محدود نماند.

برای پیاده‌کردن این اهداف، دبستان‌ها معمولاً فرم‌ها و جدول‌های آماده به کار می‌برند. مدیران برای ثبت فعالیت‌ها، تطبیق آن‌ها با بخشنامه‌ها و ارائه در بازدیدهای اداره از برنامه سالانه و تقویم اجرایی طرح تدبیر استفاده می‌کنند تا وظایف معاون آموزشی، مربی پرورشی و کادر دفتری در طول سال ماه به ماه معلوم باشد.

پرسش‌های متداول دربارهٔ سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش

اگر مدیر یا معاون آموزشی هستید، برای شروع کافی است در جلسهٔ شورای معلمان این ماه، یکی از بندهای سند مانند تقویت پژوهش‌های کلاسی یا تغییر شیوهٔ تکالیف منزل را در دستور کار بگذارید و نتیجه را در پایان ترم ارزیابی کنید.

منبع: این مطلب توسط تیم مدرسه فایل تهیه و به‌روزرسانی شده است.

این صفحه را نگه دارید؛ هر وقت لازمش شد، «مدرسه فایل سیاست‌های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرور» را در گوگل بزنید.