
طرح حامی آموزش و پرورش چیست؟ راهنمای کامل شیوهنامه تابستان ۱۴۰۵
طرح حامی آموزش و پرورش اینروزها دغدغه بیشتر مدیران و معاونان مدارس ابتدایی است. اگه تازه ابلاغیهاش به دستتون رسیده و دنبال این میگردید که دقیقاً چی از مدرسهتون میخوان، این مقاله رو تا آخر بخونید. برخلاف بیشتر مطالبی که این روزها درباره طرح حامی منتشر شده — که معمولاً چند خط خلاصه خبریاند — این متن مستقیماً بر اساس متن کامل شیوهنامه اجرایی رسمی (ابلاغیه شماره ۲۰۰/۳۴۰ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰ معاونت آموزش ابتدایی) نوشته شده: با شماره بند، تاریخ دقیق هر مرحله، و فهرست کامل فرمهایی که باید تکمیل کنید.
فهرست مطالب

طرح حامی آموزش و پرورش چیست؟
«حامی» مخفف «حمایت آموزشی مستمر یادگیرندگان» است. طرحی از معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش که برای دانشآموزان دوره ابتدایی طراحی شده و هدفش رساندن دانشآموزانی است که در فارسی، ریاضی یا علوم عقب افتادهاند به سطح قابل قبول یادگیری، بدون برچسب زدن به آنها.
نسخهای که این مقاله و فرمهای همراهش بر اساس آن نوشته شده، شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ است؛ سندی که در تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰ با شماره ۲۰۰/۳۴۰ توسط رضوان حکیمزاده، معاون آموزش ابتدایی، به ادارات کل آموزش و پرورش استانها ابلاغ شد (مهر نیوز). طبق اعلام وزارت آموزش و پرورش، در ارزشیابی اولیه امسال بیش از یک میلیون دانشآموز در سطح کشور در این سه درس نیازمند حمایت شناسایی شدند (تسنیم).
شیوهنامه در بخش مقدمهاش صریح است: تفاوت دانشآموزان در سرعت یا شیوه یادگیری نباید بهعنوان ناتوانی تلقی شود. هر دانشآموز، در صورت دریافت حمایت آموزشی مناسب، فرصت کافی و آموزش باکیفیت، میتواند مسیر رشد خودش را طی کند. این جمله، تُن کل سند رو مشخص میکنه — نه یک برنامه تنبیهی، بلکه یک فرصت جبرانی.
این نسخه تابستانی با نسخههای قبلی طرح حامی فرق دارد؟
بله، و این نکتهای است که در بیشتر مطالب موجود درباره طرح حامی آموزش و پرورش نادیده گرفته میشود. طرح حامی مفهومی یکباره نیست؛ در سالهای اخیر بیش از یک مرحله در طول سال تحصیلی اجرا شده است. برای نمونه، در بهمنماه یک مرحله بر اساس نتایج ارزشیابی نوبت اول اجرا شد که تا پایان سال تحصیلی ادامه داشت و شامل دانشآموزانی با سطح «نیازمند تلاش بیشتر» یا حتی «قابل قبول» میشد (ایسکانیوز).
نسخهای که این مقاله دربارهٔ آن است، مرحله جداگانه و مشخصی است: ویژه تابستان ۱۴۰۵، با معیار ورودی دقیقتر و محدودتر — فقط دانشآموزانی که در ارزشیابی پایانی خردادماه سطح «نیازمند تلاش بیشتر» گرفتهاند (نه «قابل قبول»). اگر مدرسهتون ابلاغیهای با شماره ۲۰۰/۳۴۰ و تاریخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰ دریافت کرده، دقیقاً همین نسخه است که باید اجرا کنید — و کل این مقاله بر همان مبناست.
چه دانشآموزانی مشمول طرح حامی میشوند؟
طبق بخش «جامعه هدف» شیوهنامه، دو گروه مشمولاند:
- گروه اصلی: تمامی دانشآموزان دوره ابتدایی که در ارزشیابی توصیفی پایانی خردادماه، در یک یا چند درس از فارسی، ریاضی یا علوم، سطح عملکرد «نیازمند تلاش بیشتر» گرفتهاند.
- گروه دوم (به تشخیص مدرسه): سایر دانشآموزانی که شورای مدرسه، معلم مربوطه یا خود خانواده تشخیص دهد نیازمند حمایتاند — حتی اگر در کارنامه رسمی سطح «نیازمند تلاش بیشتر» ثبت نشده باشد.
این گروه دوم نکته مهمی است که خیلی از مدیران از آن غافل میشوند: طرح فقط محدود به لیست خودکار کارنامهها نیست. اگر معلم یا خانواده دانشآموزی را نیازمند حمایت میداند، میتواند وارد پایگاه حامی مدرسه شود.

نکته اجرایی: اولین قدم واقعی مدرسه، تکمیل «فرم شناسایی دانشآموز» است — جدولی که نتیجه ارزشیابی خرداد، نقاط قوت/ضعف و وضعیت هر دانشآموز مشمول را در یک نگاه ثبت میکند. در ادامه همین مقاله، نسخه رایگان این فرم را میتوانید دانلود کنید.
اهداف طرح حامی
شیوهنامه چهار هدف مشخص برای طرح تعریف کرده:
- بهبود یادگیری دانشآموزانی که سطح عملکردشان «نیازمند تلاش بیشتر» است
- ارتقای شایستگیهای پایه در دروس فارسی، ریاضی و علوم
- کاهش شکافهای یادگیری و تحقق عدالت آموزشی و تربیتی
- آمادهسازی دانشآموزان برای آغاز موفق سال تحصیلی جدید
۳ محور حمایت آموزشی طرح
بند ۱۰ شیوهنامه، فعالیتهای حمایتی مدرسه را در سه محور دستهبندی کرده — این بخش عملاً چارچوب کاری معلم مجری طرح است:

| محور | شامل چه فعالیتهایی |
| آموزش حمایتی در کلاس درس | تکلیف شخصیسازیشده، آموزش انفرادی هدفمند توسط معلم — در همان ساعات رسمی |
| آموزش معکوس (یادگیری ترکیبی) | آموزشهای مجازی هدفمند، برنامه تقویتی مکمل، توانمندسازی اولیا برای همراهی در خانه |
| کلاسهای جبرانی خارج از ساعات رسمی | تمرکز بر نیازهای مشترک، گروههای همسان، آموزش انفرادی هدفمند |
تقویم اجرا: دو مرحله مشخص
طبق بند ۱۱ شیوهنامه، اجرای تابستانی طرح در دو مرحله انجام میشود:

| مرحله | بازه زمانی |
| مرحله اول (اجرای اصلی) | ۱۵ تیر تا پایان مرداد ۱۴۰۵ |
| مرحله دوم (اجرای تکمیلی) | ۱ تا ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ |
نکته کاربردی شیوهنامه: در مرحله دوم، فقط دانشآموزانی که همچنان نیازمند حمایتاند وارد کلاسهای تکمیلی میشوند — یعنی مدرسه باید در پایان مرحله اول یک ارزیابی میاندورهای انجام دهد تا فهرست مرحله دوم را دقیق ببندد.
مدرسه چطور طرح حامی را اجرا میکند؟ (۸ گام طبق بند ۱۲)
- شناسایی و ثبت اطلاعات دانشآموزان مشمول
- نیازسنجی آموزشی و اولویتبندی نیازهای یادگیری
- تشکیل کلاسهای حمایتی و جبرانی حضوری، همراه با استفاده از فضای مجازی برای غنیسازی فرصتهای یادگیری
- تعیین مدارس منتخب بهعنوان «پایگاههای حامی»
- استفاده از محتوای آموزشی استاندارد و منابع الکترونیکی تأییدشده
- طراحی فعالیتهای آموزشی و تمرینهای متناسب با نیاز هر دانشآموز
- جلب مشارکت خانوادهها در حمایت از یادگیری
- پایش مستمر پیشرفت دانشآموزان و اصلاح برنامهها بر اساس نتایج ارزشیابی
وظایف مدرسه، منطقه و استان
شیوهنامه مسئولیتها را در سه سطح تقسیم کرده. برای مدیر و معاون مدرسه، سطح سوم (وظایف مدارس، بند ۱۶) مستقیماً کاربردی است:
- شناسایی دانشآموزان مشمول
- اطلاعرسانی و جلب مشارکت خانوادهها
- برنامهریزی و اجرای کلاسهای حمایتی
- ثبت اطلاعات و مستندسازی فعالیتها
- پیگیری حضور و پیشرفت دانشآموزان
- همکاری در اجرای ارزشیابی پایانی
در سطح بالاتر، منطقه/ناحیه مسئول تشکیل کمیته اجرایی، تعیین پایگاهها، سازماندهی نیروی انسانی و بازدید نظارتی است؛ و اداره کل استان مسئول سیاستگذاری، تأمین اعتبار و ابلاغ هماهنگ به مناطق.
نیروی انسانی و دستمزد معلمان طرح حامی
طبق بند ۱۳ شیوهنامه، تأمین نیروی انسانی برای اجرای طرح از میان معلمان رسمی، حقالتدریس آزاد، دانشجومعلمان، فرهنگیان بازنشسته و نیروهای داوطلب انجام میشود. پرداخت حقالزحمه هم بر اساس بخشنامه جداگانهای (شماره ۷۰۰/۷ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۰۲ معاونت برنامهریزی و توسعه منابع) صورت میگیرد؛ یعنی رقم دقیق ساعتی در خود شیوهنامه اجرایی ذکر نشده و باید از طریق آن بخشنامه یا اداره منطقه استعلام شود. برای مرجع کلی، نرخ فعلی حقالتدریس عادی معلمان در سال تحصیلی جاری در حدود ۱۰۴ هزار تومان به ازای هر ساعت تدریس اعلام شده است (ایران استخدام)؛ اما نرخ اختصاصی طرح حامی میتواند با این رقم متفاوت باشد.
پایش، ارزیابی و گزارشدهی
بند ۱۸ شیوهنامه، پایش را در سه سطح تعریف کرده:
- پایش مدرسه: بررسی حضور و مشارکت دانشآموزان، ثبت روند پیشرفت یادگیری، ارائه بازخورد مستمر به دانشآموز و خانواده
- نظارت منطقه و استان: بازدید از پایگاههای آموزشی، بررسی کیفیت اجرا، تحلیل گزارشهای مدارس
- ارزیابی پایانی: اجرای ارزشیابی منطقهای پایانی در فارسی، ریاضی و علوم برای سنجش میزان بهبود یادگیری دانشآموزان تحت پوشش
مدرسه باید در پایان هر مرحله (پایان مرداد و پایان شهریور) یک گزارش نهایی شامل تعداد دانشآموزان مشمول، تحت پوشش، میانگین حضور و میزان بهبود یادگیری تهیه و به منطقه ارسال کند.
دستاوردهای مورد انتظار
بند ۱۷ شیوهنامه، ۸ دستاورد را بهعنوان معیار موفقیت طرح تعریف کرده:
- پوشش کامل دانشآموزان مشمول
- بهبود یادگیری نسبت به وضعیت اولیه
- ارتقای مهارتهای پایه در دروس هدف
- کاهش تکرار پایه
- افزایش آمادگی برای ورود به پایه بالاتر
- افزایش مشارکت خانوادهها در فرایند یادگیری
- بهرهگیری مؤثر از ظرفیتهای آموزشی منطقه و استان
- شناسایی و ارجاع دانشآموزان دارای اختلالات یادگیری به مراکز تخصصی، در صورت نیاز
این نتایج، تئوری صرف نیست. ادارهکل آموزش و پرورش خوزستان در آبان ۱۴۰۴ گزارش داد که اجرای طرح حامی در آن استان ۵۶ درصد بهبود در عملکرد تحصیلی دانشآموزان مشمول به همراه داشته است (خبرگزاری دانشجو) — یعنی اجرای درست طرح، با مستندسازی و پیگیری منظم، واقعاً نتیجه میدهد.
فرمها و مستندات مورد نیاز مدرسه
شیوهنامه در پیوستهای خودش، ۶ فرم رسمی برای اجرای طرح تعریف کرده که مدرسه موظف به تکمیل آنهاست:
| پیوست | عنوان فرم |
| ۱ | شناسنامه پایگاه آموزشی طرح حامی |
| ۲ | برنامه آموزشی پایگاه |
| ۳ | فرم شناسایی دانشآموز |
| ۴ | فرم حضور و غیاب |
| ۵ | چکلیست بازدید منطقه از پایگاه حامی |
| ۶ | گزارش نهایی پایگاه حامی |
علاوه بر این ۶ فرم رسمی، برای اجرای بند ۷ اصول شیوهنامه («جلب مشارکت فعال خانواده») و برای مستندسازی روزانه کلاس، دو ابزار تکمیلی هم توصیه میشود: فرم رضایتنامه خانواده و چکلیست خودارزیابی روزانه معلم.
🎁 دانلود رایگان: فرم شناسایی دانشآموز طرح حامی (پیوست شماره ۳)
همین فرم شناسایی دانشآموز که در بالا اشاره شد را — دقیقاً با طراحی برندشده و آماده چاپ — رایگان از مدرسه فایل دریافت کنید. کافی است شمارهملی، نتیجه ارزشیابی خرداد و نیازهای هر دانشآموز مشمول را در جدول آماده وارد کنید.
نکتهای که تجربه نشون داده: مدارسی که این ۶ فرم رو از قبل بهصورت برندشده و منظم آماده دارن، هم در بازدید نظارتی منطقه راحتترن، هم وقت کمتری صرف کاغذبازی میکنن و وقت بیشتری برای خود کلاس درس میذارن. برای همین، علاوه بر فرم رایگان بالا، «بسته کامل طرح حامی» رو هم آماده کردیم: ۴۵ صفحه شامل هر ۸ فرم (۶ فرم رسمی + ۲ ابزار تکمیلی)، ۷ صورتجلسه آماده با تاریخهای دقیق محاسبهشده روی همین تقویم اجرا، ۴ نوع گزارش با نمودار تحلیلی، و یک راهنمای فعالیت عملی برای هرکدام از ۳ محور حمایت آموزشی. اگه دنبال یک بار برای همیشه حل کردن مستندسازی طرح حامی هستید، اینجا ببینیدش: بسته کامل طرح حامی مدارس.
سوالات متداول درباره طرح حامی آموزش و پرورش
طرح حامی مخصوص کدام دوره تحصیلی است؟
فقط دوره ابتدایی. شیوهنامه صراحتاً روی دانشآموزان این دوره و سه درس فارسی، ریاضی و علوم تمرکز دارد.
آیا شرکت در کلاسهای طرح حامی برای خانواده هزینه دارد؟
خیر. طرح رایگان است و دانشآموز مشمول بدون پرداخت هیچ هزینهای در کلاسهای حمایتی و جبرانی شرکت میکند.
اگر دانشآموزی در کارنامه سطح «نیازمند تلاش بیشتر» نگرفته ولی واقعاً ضعیف است، چه کنیم؟
طبق «جامعه هدف» شیوهنامه، شورای مدرسه، معلم یا خانواده میتوانند چنین دانشآموزی را هم به پایگاه حامی معرفی کنند؛ محدود به نتیجه رسمی کارنامه نیستید.
معلمان چطور برای طرح حامی انتخاب میشوند و دستمزدشان چقدر است؟
از میان معلمان رسمی، حقالتدریس آزاد، دانشجومعلمان، بازنشستگان و نیروهای داوطلب. مبلغ دقیق حقالزحمه بر اساس بخشنامه جداگانه شماره ۷۰۰/۷ (۱۴۰۵/۰۴/۰۲) تعیین میشود؛ برای رقم قطعی با منطقه خودتان هماهنگ کنید.
اگر مدرسه ما بهعنوان «پایگاه حامی» انتخاب نشده باشد چه باید کرد؟
تعیین پایگاههای آموزشی بر عهده منطقه/ناحیه است (بند ۱۵ شیوهنامه). اگر مدرسهتان دانشآموز مشمول دارد ولی پایگاه تعیین نشده، موضوع را با کارشناس منطقه پیگیری کنید.
تکلیف دانشآموزی که در پایان مرحله اول هنوز پیشرفت نکرده چیست؟
او به مرحله دوم (۱ تا ۱۵ شهریور) منتقل میشود. در موارد نادری که پیشرفت محسوسی دیده نشود، شیوهنامه ارجاع به مراکز تخصصی را هم پیشبینی کرده است.
گزارش نهایی طرح حامی را باید کِی و به کجا بفرستیم؟
در پایان هر مرحله (پایان مرداد و پایان شهریور)، گزارش شامل آمار دانشآموزان مشمول، تحت پوشش و میزان بهبود یادگیری، به منطقه/ناحیه ارسال میشود.
همه این فرمها و صورتجلسات را از صفر طراحی نکنید
بسته کامل طرح حامی مدرسه فایل: ۴۵ صفحه — ۸ فرم، ۷ صورتجلسه با تاریخهای آماده، ۴ گزارش تحلیلی و راهنمای فعالیت. فرمت Word، کاملاً قابل ویرایش.
این مقاله بر اساس متن کامل شیوهنامه اجرایی طرح حامی ویژه تابستان ۱۴۰۵ (ابلاغیه ۲۰۰/۳۴۰) نوشته شده و توسط تیم مدرسه فایل بهروزرسانی میشود. برای سوالات اجرایی خاص مدرسهتان، با کارشناس منطقه یا ناحیه آموزش و پرورش خود هماهنگ کنید.
به کانالهای ما بپیوندید
جدیدترین فایلهای رایگان، نکات مدیریتی و تخفیفهای ویژه را از دست ندهید
دیدگاه ها